Đây là một chủ đề về kinh tế vĩ mô, tôi nghĩ rằng sẽ giúp ích cho anh chị và các bạn trong bối cảnh mà lạm phát toàn cầu được dự báo là sẽ tăng trong thời gian tới. Nguyên nhân bởi vì gần như tất cả những loại hàng hóa, vật liệu đang có dấu hiệu tăng chóng mặt. Chính điều này sẽ tạo áp lực lạm phát lên Việt Nam và chúng ta cũng có những dấu hiệu bắt đầu nhen nhóm có sự lạm phát. Trên CaFeF một bài báo có tựa đề áp lực lạm phát và bong bóng tài sản năm 2021. Dựa vào bài báo này tôi sẽ cùng anh chị và các bạn đi phân tích những nội dung trong bài báo, từ đó đưa ra những quan điểm cho riêng mình. Trong bài báo sẽ có những thuật ngữ, những lý thuyết hay những công thức về kinh tế tôi cũng sẽ cố gắng hướng dẫn một cách dễ hiểu nhất cho các bạn.
Trước tiên tôi xin phép được chia sẻ những nội dung chính của bài báo. Áp lực lạm phát và bong bóng tài sản năm 2021, đà tăng giá hàng hóa thế giới từ đầu năm 2021 đến nay có phần giống với thời điểm năm 2008 bởi kỳ vọng phục hồi nền kinh tế mạnh sau khủng hoảng và chính sách tài khóa tiền tệ nới lỏng mạnh mẽ khiến chúng ta lo ngại về lạm phát tăng mạnh. Trên thực tế lạm phát Việt Nam đã tăng mạnh vào thời điểm xuất hiện cú sốc hàng hóa chỉ số CPI tăng 19,8% năm 2008 và 18,13% năm 2011. Bên cạnh nguyên nhân cung tiền tăng mạnh, tôi xin phép được dừng lại đoạn này để chia sẻ với anh chị con số CPI 19,8% năm 2008 và 18,13% năm 2011, đó là những con số ám ảnh và rất khủng khiếp của thị trường 10 năm trước. Cpi tăng quá cao xấp xỉ gần 20% khiến bóng ma lạm phát ở thời điểm đó nó làm ám ảnh rất nhiều nhà đầu tư. Sau giai đoạn này lãi suất bắt đầu tăng rất mạnh. Chính những yếu tố này nó cũng làm những nhà đầu tư hoảng sợ, thị trường bất động sản, thị trường chứng khoán gần như là bị tê liệt.
Tôi xin phép chia sẻ tiếp, thực tế lần này từ đầu năm đến hết tháng 4 năm 2021 giá năng lượng dầu thô và than đá toàn cầu tăng 3% so với đầu năm, giá hàng hóa khác tăng 16% trong đó giá lương thực tăng 16%, giá phân bón tăng 24% và giá kim loại khoáng chất tăng 25%. Với tư cách là một nước nhập khẩu khá nhiều, việc tăng giá những mặt hàng này trữ lương thực có tác động khá nhiều lên mặt hàng giá cả nó riêng và lạm phát nói chung trong ngắn hạn. Chỉ số CPI tháng 4 dù giảm nhẹ 0,04% so với tháng 3 thế nhưng đã tăng 1,27% so với đầu năm và tăng 2,7% so với tháng 4 năm 2020. Lý do chính của chỉ số CPI này chưa tăng mạnh trong 4 tháng đầu năm chủ yếu là do sức cầu còn yếu dù tăng 10% nhưng cơ bản là do so với mức tăng trưởng âm 2,8% của tháng tư đầu năm 2020 và yếu tố vòng vây tiền như phân tích dưới đây. Trong bối cảnh đó xét về yếu tố lạm phát về tiền tệ, lạm phát cơ bản tháng tư năm 2021 tăng nhẹ 0,07% so với tháng trước và tăng 0,95% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung cả 4 tháng, lạm phát cơ bản bình quân tăng 0,74% so với cùng kỳ năm 2020. Như vậy ta thấy rõ là lạm phát do yếu tố giá cả là chủ yếu còn do yếu tố tiền tệ là khá khiêm tốn, ít nhất là tính tới thời điểm hiện nay. Để đánh giá tác động của giá cả hàng hóa thế giới với Việt Nam, chúng tôi đã tính toán cụ thể theo đó giá dầu tăng 25-30% sẽ làm CPI chung cả nước tăng 0,42-0,61%. Tuy nhiên giá nguyên liệu đầu vào như sắt, thép, nhôm, đồng, kẽm lại có độ co dãn thấp hơn so với nhóm hàng hóa nhà ở và vật liệu xây dựng của Việt Nam. Nếu giá những nhiên liệu này tăng 20-25% thì sẽ làm CPI chung tăng nhẹ 0,02-0,03%. Tuy nhiên giá hàng hóa thế giới, giá dầu và kể cả một số nguyên liệu đầu vào sau giai đoạn tăng mạnh đầu năm lại có xu hướng chững lại do sự phục hồi kinh tế toàn cầu chưa thực sự vững chắc. Dịch bệnh còn phức tạp trong khi việc phân phối tiêm vaccine còn có vấn đề. Giá nhóm giao thông vận tải, du lịch nhóm chịu tác động lớn trực tiếp của việc tăng giá dầu cũng đã tăng vừa qua. Xong các nhóm này chưa thể tăng mạnh như giai đoạn trước dịch nhất là dịch bệnh khiến quá trình phục hồi của nhóm ngành vận tải du lịch bị đứt quãng khá nhiều.
Tôi xin phép được trích nội dung từ bài báo để cho anh chị và các bạn xem rõ những yếu tố tác động đến CPI của Việt Nam năm 2021. Những yếu tố tác động như là giá dầu, giá nguyên vật liệu, giá lương thực, giá thực phẩm ổn định hơn rồi điều chỉnh các mặt hàng do nhà nước quản lý ví dụ như là điện nước, y tế, giáo dục thì những điều này ảnh hưởng trực tiếp đến những nhóm hàng liên quan và nhóm hàng này sẽ bị ảnh hưởng. Ví dụ như là giao thông vận tải ảnh hưởng từ yếu tố của giá dầu. Giá nhà ở và vật liệu xây dựng ảnh hưởng của giá nguyên liệu. Rồi lương thực, nhà hàng hay các dịch vụ ăn uống thì ảnh hưởng bởi giá lương thực. Mức tác động dự kiến đối với CPI chung cụ thể là điểm phần trăm cho nhóm hàng hóa về giao thông vận tải tăng 0,42-0,61 điểm %. Nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 0,02-0,03%. Nhóm lương thực tăng 0,4-0,5 điểm %. Rồi nhóm hàng hóa, lương thực ăn uống ngoài gia đình tăng 0,8-1,0%. Tương tự như vậy nhà ở và vật liệu xây dựng, thiết bị thuốc và dịch vụ y tế giáo dục tăng 0,5-0,7 điểm %.
Tiếp theo áp lực từ cung tiền, vòng quay tiền. Thực ra trong chủ đề trước tôi đã hướng dẫn anh chị một công thức về kinh tế đó là m x v = p x q. Trong chủ đề này tôi xin phép được nhắc lại, bởi vì bài báo có nêu ra trong đó m là cung tiền thường được đo bằng M1 hoặc M2. M1 là gì và M2 là gì thì tôi cũng đã nói ở những chủ đề trước. Tiếp theo v là vòng quay tiền hay còn gọi là vận tốc của tiền. t là giá cả hàng hóa dịch vụ và quy là sản lượng hàng hóa dịch vụ trong năm. Thực tế đều đã khẳng định sự tác động mạnh của cung tiền và vòng quay tiền đối với lạm phát. Sự mở rộng cung tiền của M2 với vận tốc lớn là nguyên nhân chính khiến lạm phát Việt Nam tăng đột biến, khó kiểm soát trong quá khứ nhất ở trong giai đoạn 2007-2013. Chỉ số CPI lúc này ghi nhận các kỷ lục đó là 19,8% năm 2008 và 18,13% năm 2011. Ở trong mối quan hệ cùng chiều, tốc độ tăng cung tiền, tín dụng chậm lại trong năm gần đây trung bình năm 2016-2020. M2 tăng khoảng 15% thấp hơn 2,1 lần so với các giai đoạn 2006 – 2010 và vòng quay tiền ở mức thấp nhất trong lịch sử. Theo xu hướng giảm chung của thế giới trung bình 0,7 lần vào giai đoạn 2006-2010 và chỉ ở mức 0,2 lần trong quý 1 năm 2021. Điều này trở thành yếu tố quan trọng khiến lạm phát thấp hơn trên góc độ tiền tệ xu hướng giảm của vòng quay tiền trên toàn cầu. Nó có thể là một trong những yếu tố kìm giữ lạm phát toàn cầu ở mức thấp trong giai đoạn 2013-2020. Ở các nước phát triển thì bình quân là dưới 2% và ở các nước mới nổi, bình quân là dưới 5%. Ở trên đây là bảng số liệu của Việt Nam trong giai đoạn 22 năm qua tính từ năm 1999. Bảng này cho thấy xu hướng tăng chậm lại của cung tiền M2 và vòng quay tiền V ở công thức trên. Điều này có phần quan trọng kiểm soát lạm phát, ít nhất là ở góc độ tiền tệ. Nó kiểm soát lạm phát ở mức khá thấp trong giai đoạn bắt đầu từ năm 2013 trở lại.
Tôi xin phép chia sẻ tiếp những nội dung chính của bài báo. Tuy nhiên nguy cơ rủi ro lạm phát vẫn tiềm ẩn và phức tạp bởi hai lý do chính một là cung tiền tăng vừa phải nhưng nếu hiệu quả sử dụng vốn thấp sẽ tạo áp lực dài hạn nên lạm phát chính là trong bối cảnh quy mô lượng cung tiền M2 của Việt Nam so với các nước là tương đối lớn ở mức 138% GDP. Quy mô tín dụng Việt Nam năm 2019 tương đương 138% GDP so với bình quân ASEAN là 86% GDP. Nguyên nhân thứ hai đó là vòng quay tiền chậm lại song đường đi của tiền lại phức tạp hơn, vòng quay tiền chậm lại trong nền kinh tế thực xong dòng điện rẻ có cơ hội chảy vào bất động sản, chứng khoán, tiền kỹ thuật số và trở thành một trong những nguyên nhân gây ra cơn sốt tăng nóng của thị trường trong thời gian qua, đây cũng là hiện tượng chung của nhiều nước trên thế giới.
Với thị trường bất động sản, giá bất động sản Việt Nam năm 2020 tăng 20-36% so với năm 2019 cao hơn so với mức tăng trung bình của thế giới là 5,6%. Giá đất nền có hiện tượng sốt nóng tại nhiều địa phương có thông tin quy hoạch, phát triển hạ tầng mới hay sân bay cầu cảng như Bắc Giang, Thanh Hóa tăng trung bình từ 50-70%, Hải Phòng tăng 60-70%. Cơ quan quản lý đã nhân diện và có nhiều động thái vào cuộc nên cơn sốt đất nền đã tạm lắng xuống. Có 4 yếu tố giảm áp lực lạm phát của Việt Nam, thứ nhất là nền tảng vĩ mô, tỷ giá cơ bản ổn định đến thời điểm hiện nay các cân đối lớn của Việt Nam như nợ công, thâm hụt ngân sách, cán cân thương mại ở trạng thái tốt hơn so với giai đoạn trước cộng với đà kiểm soát lạm phát dưới 4% trong 5 năm qua. Quan hệ cung cầu ngoại tệ khá ổn, thị trường vàng được kiểm soát tốt hơn. Tất cả những yếu tố này cộng lại với chính sách điều hành tỷ giá ngày càng linh hoạt chủ động đã và đang giúp tỷ giá cơ bản ổn định. Từ đầu năm đến nay Việt Nam Đồng tăng nhẹ 0,22% so với USD và chúng tôi dự báo cả năm tỷ giá có thể tăng 0,5-1%.
Thứ hai đó là phối hợp chính sách, nhất là chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa và giá cả ngày càng ăn nhịp hơn. Thể hiện rõ nét là phối hợp trong việc phát hành trái phiếu chính phủ trong thời gian qua.
Thứ ba là cơ cấu của hàng hóa tính CPI ngày càng tiệm cận quốc tế, xu hướng giảm tỷ trọng nhóm hàng thiết yếu, lương thực thực phẩm giúp mặt hàng lạm phát dài hạn ổn định hơn sau giai đoạn lạm phát cao từ năm 2008-2011 và hầu như không có xảy ra cú sốc giá, đột biến giá. Chẳng hạn tình trạng giá thịt lợn tăng cao đã được kiểm soát, giảm dần từ cuối năm 2020, một số đợt sốt giá ngắn hạn vào các thời điểm dịch covid-19 bùng phát xong đã và sẽ được kiểm soát kịp thời.
Thứ tư đó là sức cầu còn yếu và vòng quay tiền còn chậm như đã phân tích ở trên. Theo đó CPI được dự báo bình quân 6 tháng đầu năm của Việt Nam sẽ tăng 1,85-2% so với cùng kỳ năm 2020 và CPI bình quân cả năm 2021 tăng khoảng 3,4-3,6% so với năm 2020.
Trên đây là một số những nội dung chính của bài báo có tựa đề là áp lực lạm phát và bong bóng tài sản năm 2021. Tôi có trích ra một số thống kê để đi phân tích và hướng dẫn chi tiết hơn cho anh chị và các bạn dễ hiểu. Hiện tại thì những thống kê ở trên hay là những thống kê về chỉ số CPI ở 4 tháng đầu năm của Tổng cục Thống kê mà trong chủ đề trước tôi có cập nhật cho anh chị và các bạn thì chúng ta sẽ đưa ra một kết luận hiện tại lạm phát ở Việt Nam nó chưa phải là một vấn đề đáng báo động và lạm phát vẫn đang tốt. Tuy nhiên chúng ta cũng không nên quá chủ quan với yếu tố nào dù Việt Nam chúng ta có ổn định, đã là một nhà đầu tư thì chúng ta cũng phải quan tâm đến những vấn đề rủi ro và bất ổn của thị trường tài chính toàn cầu. Bởi vì đã có những cảnh báo và những rủi ro về tài chính đang có dấu hiệu tăng mạnh khi mà toàn cầu bất ổn thì chắc chắn nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường Việt Nam.
Trên đây là bài chia sẻ của Thiện Bình về chủ đề “Lạm phát toàn cầu gây nên áp lực lạm phát và bong bóng năm 2021”, nếu anh chị có thắc mắc hay cần thêm thông tin gì hãy comment bên dưới nhé.
Xem thêm: