3 dự án cao tốc kết nối TP HCM được kỳ vọng nhất và sẽ được đẩy mạnh trong những năm sắp tới là Cao tốc TP HCM – Mộc Bài, Bến Lức – Long Thành, TP HCM – Bình Phước. Các dự án này sẽ giúp tăng kết nối và phát triển Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
1. Cao tốc TP HCM – Mộc Bài
Cao tốc TP HCM – Mộc Bài là nằm trong 4 nhóm dự án giao thông trọng điểm TP HCM, dự kiến trình HĐND TP HCM thông qua chủ trương đầu tư công trong năm nay. Tuyến cao tốc có chiều dài hơn 53 km, một đầu giao Vành đai 3 TP HCM, đầu còn lại là Khu kinh tế Mộc Bài (tỉnh Tây Ninh). Đường cao tốc khi hoàn thành phá thế độc đạo của đường Quốc lộ 22. Cao tốc cũng giúp tăng năng lực khai thác tuyến liên vận quốc tế nối TP HCM với Campuchia.
Dự án được quy hoạch khá lâu nhưng đến nay chưa được thực hiện. Đến tháng 10/2020, Chính phủ đồng ý cho TP HCM quyết định chủ trương đầu tư và triển khai, phê duyệt dự án. Sau khi thành phố và Tây Ninh cùng kiến nghị đẩy nhanh thực hiện, việc này được chấp thuận.
Dự án có tổng vốn hơn 13.600 tỷ đồng và được đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng BOT (xây dựng – kinh doanh – chuyển giao). Tổng mức đầu tư tăng gần 3.000 tỷ đồng so với trước đó, do nút giao với đường Vành đai 3 (huyện Hóc Môn) và nút giao Tỉnh lộ 8 (huyện Củ Chi) được bổ sung vào dự án. TP HCM và Tây Ninh chi trả bồi thường và giải phóng mặt bằng, tổng số tiền hơn 5.100 tỷ đồng.
Giai đoạn một, cao tốc TP HCM – Mộc Bài có bốn làn xe, dự kiến hoàn thành năm 2025 và thu phí hoàn vốn trong 23 năm 8 tháng.
Cao tốc TP HCM – Mộc Bài – 1 trong 3 dự án cao tốc kết nối TP HCM được kỳ vọng nhất.
2. Cao tốc Bến Lức – Long Thành
Cao tốc Bến Lức – Long Thành có chiều dài 57 km, qua các tỉnh Long An, TP HCM và Đồng Nai. Dự án có tổng vốn đầu tư 31.300 tỷ đồng và có chủ đầu tư là Tổng công ty đường cao tốc Việt Nam (VEC). Thiết kế cao tốc theo chuẩn loại A, vận tốc xe 120 km/h, có 4 làn xe chạy, 2 làn dừng khẩn cấp. Do đi qua các vùng địa chất phức tạp, nhiều sông ngòi, sình lầy, việc xây dựng cao tốc bao gồm xây nhiều cầu. Cụ thể, có đến 17 cây cầu, tổng chiều dài các cầu hơn 20 km.
Điểm đầu của cao tốc giao với cao tốc TP HCM – Trung Lương và Vành đai 3 TP HCM. Điểm cuối giao quốc lộ 51 (tỉnh Đồng Nai). Dự án được coi là công trình trọng điểm quốc gia, nối miền Tây với Đông Nam Bộ không qua nội đô TP HCM. Cao tốc giúp kết nối mạng lưới cao tốc, quốc lộ, hệ thống cảng biển Cái Mép – Thị Vải và sân bay Long Thành. Khi hoàn thành, cao tốc được kỳ vọng giúp giảm ùn tắc trên quốc lộ 1, 51 và rút ngắn thời gian từ tỉnh Long An đến TP HCM, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu
Trong khi dự án Cao tốc TP HCM – Mộc Bài vẫn chưa được khởi công và chọn nhà đầu tư, dự án cao tốc Bến Lức – Long Thành đã bắt đầu thực hiện từ năm 2014. Vốn được cấp bởi Ngân hàng phát triển châu Á (ADB), Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) và vốn đối ứng Chính phủ. Có tổng cộng 11 gói thầu xây lắp, 8 gói dùng vốn vay ADB, 3 gói vay vốn JICA. Hai gói thầu quan trọng nhất là J1 – gói xây cầu Bình Khánh bắc qua sông Soài Rạp và J3 – gói cầu Phước Khánh bắc qua sông Lòng Tàu. Hai cầu này đều nằm trên địa bàn TPHCM.
Theo kế hoạch ban đầu, cao tốc Bến Lức – Long Thành dự kiến thông xe vào cuối năm 2018, nhưng bị lùi đến 2020, sau đó một lần nữa đến cuối năm 2023. Tính đến đầu năm 2021, dự án đạt 80% khối lượng.
Cao tốc Bến Lức – Long Thành – 1 trong 3 dự án cao tốc kết nối TP HCM được kỳ vọng nhất.
3. Cao tốc TP HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành
Cao tốc TP HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành có chiều dài 69 km, đi qua địa phận các tỉnh thành Bình Phước, Bình Dương, TPHCM. Dự án có quy mô 6 – 8 làn xe, tổng vốn đầu tư hơn 24.000 tỷ đồng.
Mới đây, UBND tỉnh Bình Phước trình Thủ tướng đề xuất giao địa phương này là cơ quan nhà nước có thẩm quyền kêu gọi đầu tư dự án theo hình thức BOT. Bộ Giao thông Vận tải đánh giá việc đầu tư cao tốc TP HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành là phù hợp quy hoạch. Việc đầu tư tuyến đường theo hình thức BOT kèm theo sự hỗ trợ của nhà nước là một lựa chọn thích hợp, giúp giảm áp lực vốn ngân sách.
Hiện tại, để di chuyển giữa TPHCM và Thủ Dầu Một (Bình Dương), xe phải đi theo quốc lộ 13 đến Bình Phước, quãng đường này dài đến 120 km. Cao tốc TP HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành được kì vọng giúp rút ngắn thời gian di chuyển, tăng năng lực vận tải, rút ngắn thời gian vận tải hàng hóa và con người.
Cao tốc TP HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành.
Như vậy, 3 dự án cao tốc kết nối TP HCM một khi được hoàn thành sẽ góp phần không nhỏ lên sự phát triển Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, nơi đóng góp 45% GDP cả nước nhưng đang bị chậm lại do cơ sở hạ tầng chưa tương xứng.